Mustafa Emrah Öztürk

Faktoring şirketlerine ödediğiniz paraları geri alabilirsiniz

Faktoring, firmaların mal ve hizmet satışlarından doğan yurt içi ve yurt dışı vadeli alacaklarının faktoring şirketi tarafından temlik alınarak garanti, alacak ve tahsilat yönetimi, finansman hizmetlerinin bir arada sunulduğu komple bir finansman yöntemidir.

Firmaların vadeli ve faturalı alacaklarını vadesinden önce uygun fiyatlara paraya çevirebildiği bu yöntem sayesinde hammadde ihtiyaçlarını peşin olarak karşılayabilir, üretim maliyetlerinde düşüş sağlayabilir, alıcılarına karşı vade uygulama şansı kazanarak rekabet güçlerini artırabilir ve daha fazla kar elde edebilirler.

Finansal kuruluş olarak faaliyet gösteren finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketlerinin kuruluş ve çalışma esasları ile finansal kiralama, faktoring ve finansman sözleşmelerine ilişkin usul ve esaslar 6361 sayılı  FİNANSAL KİRALAMA, FAKTORİNG VE FİNANSMAN ŞİRKETLERİ KANUNU ile düzenlenmektedir. Bu kanunun ticari hayatı en çok etkileyen madde 9/2 uyarınca;

bir faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez.

Bu kapsamda her ne kadar kanun koyucunun temel düşüncesi alacakların vadesinden önce tahsiline olanak sağlayarak ticari hayatın hareketliliğini artırmak olsa da diğer yandan her ne kadar faturaya dayalı olsa bile gerçek bir ticari ilişkiye dahil olmayan, hatır çeki tabir edilen çek ve senetlerle haksız yere alacak borç ilişkisi yaratılmasına müsaade edilmemiş faktoring şirketlerinin birer tefeci gibi hareket etmesinin önüne geçilmek istenmiştir.

Birçok faktoring şirketi 6361 sayılı yasanın 9/3 maddesi

 bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.

uyarınca bile bile borçlunun zararına hareket etmediklerini ispatladıkları takdirde önceki fatura alacaklısı ile fatura borçlusu arasındaki ilişkide mevcut ihtilaflardan sorumlu olmayacaklarını iddia etmektedirler. Oysa Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 2015/1159 E. 2015/12752 K. sayılı 14/10/2015 tarihli kararında,

Somut olay bakımından uyuşmazlık 6361 sayılı yasanın 9/3 maddesi hükmünün bu olayda uygulanıp uygulanmayacağı yönünde toplanmaktadır. Belirtilen yasa hükmü faktoring işleminin tarafları olan borçlu önceki alacaklı ve temlik alan faktoring şirketi dışındaki kambiyo senedinde ciro silsilesinde yer alan diğer kambiyo borçluları bakımından getirilmiş bir hükümdür. Kanunun 9/3 maddesi hükmünün faktoring işleminin tarafları arasında yer almayan kambiyo borçlularını ilgilendirdiği madde gerekçesinden de anlaşılabilmektedir. Zira gerekçenin son cümlesinde "Bu bağlamda 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun defiler başlıklı 687. maddesi ile paralellik sağlanması hedeflenmiştir." denmiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 687/2 maddesinde "Alacağın temliki hükümleri saklıdır." hükmü yer almaktadır. 6361 sayılı kanunun 9/2. maddesi hükmünden hareketle faktoring sözleşmelerinde de alacağın temliki hükümleri uygulanacağından gerek 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 687/2. maddesi, gerekse 6361 sayılı kanunun 9/2 maddesi karşısında faktoring işleminin taraflarından olan kambiyo borçluları hakkında alacağın temliki hükümlerinin uygulanacağı aynı kanunun 9/3 maddesi hükmünün ise faktoring işleminin tarafı olmayan ve ciro silsilesinde yer alan diğer kambiyo borçluları bakımından uygulanabileceği anlaşılmaktadır. Bu açıklamalar karşısında somut olayın değerlendirilmesinde; faktoring şirketlerine ciro yoluyla devredilen çeklerde keşideci davacı (borçlu), lehtar .... (önceki alacaklı), faktoring şirketleri ise lehtardan çekleri ciro yoluyla temlik alan son hamil durumunda olup, faktoring işleminin taraflarındandır. Hal böyle olunca somut olayda 6361 sayılı yasanın 9/3 maddesi hükmünün uygulama yeri bulunmamaktadır. Başka bir anlatımla olayımızda anılan kanunun 9/2 maddesi hükmünün ve dolayısıyla 6098 sayılı TBK nın 188/1 maddesi hükmünün uygulanması gerekmektedir. Buna göre borçlu önceki alacaklısına karşı aralarındaki temel hukuki ilişkiden kaynaklanan şahsi defileri alacağı önceki alacaklıdan faktoring sözleşmesi çerçevesinde temlik alan faktoring şirketlerine karşı da ileri sürebilecektir.

diyerek her ne kadar faktoring şirketi bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olmasa bile 612 sayılı Türk Ticaret Kanunu 687/2. maddesi ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 188/1 uyarınca alacağın temliki hükümlerinin uygulama alanı bulduğu ve buna göre fatura borçlusunun faktoring şirketinden önceki alacaklısına karşı aralarındaki temel hukuki ilişkiden kaynaklanan şahsi defileri (mal ve hizmet teslimatının yapılmadığı, hatır çeki verildiği vb.) alacağı önceki alacaklıdan faktoring sözleşmesi çerçevesinde temlik alan faktoring şirketlerine karşı da ileri sürebileceğini karar altına almıştır.

Bu durumda bir faktoring şirketi bir mal veya hizmet satışından doğmuş ve doğacak alacakları 6361 sayılı yasanın 9/2 maddesinde belirtilen usule aykırı olarak temlik alır ise yapılması gereken şayet mümkün ise çek veya senedin bankaya ibrazından veya en azından karşılıksız kalan çek/senedin icra takibine konu edilmesinden önce borçlu olmadığının tespiti ve ibraz edilen çek/senedin bedelsiz kaldığını iddia ederek iptalini talep etmektir. Çek veya senedin bankaya ibrazı nedeniyle ödemek zorunda kalınması veyahut karşılıksız kalan çekin icra takibine konu edilmesi sonrası ödeme yapmak zorunda kalınması durumunda bu kez haksız ve sebepsiz yere ödenilen paranın istirdatı (geri ödenmesi) dava edilebilir. Saygılarımla.

 

Av. Mustafa Emrah ÖZTÜRK

 

Yazarın Diğer Yazıları
    Haber3Group © 2001-2016 Tüm hakları saklıdır. İzinsiz ve kaynak gösterilemeden yayınlanamaz.
    Haber Portalı Yazılımı ve Teknik Destek: CM Bilişim. Vargonen Hosting & Cloud sunucuları üzerinden yayın yapmaktadır.
    Kullanım Şartları  |  Reklam  |  İnsan Kaynakları  |  Künye  |  Bize Ulaşın  |  Site Haritası  |  RSS