Ötekiler(!)i Anlamak

Kendilerini, yıllardır “ötekiler” olarak görüp, aslında yıllardır ülke yönetimini şekillendirenlerin ruh halini anlama konusunda aylardır düşünüyorum. Hatta sosyal paylaşım sitelerindeki adreslerimden sorular yönelterek kafamda tablolar oluşturmaya çalışıyorum. Birkaç kişinin dışında tatmin edici yanıtlar alamadım ne yazık ki. Bu haftaki yazımda bu konuyu işlememin birkaç nedeni var. En ufak bir tartışmanın bile cinayetle sonuçlanabildiği, aksi görüştekilerin tartaklandığı, sıradan bir futbol maçında bile iki rakip taraftarın yan yana oturamadığı toplumumuzdaki siyasi kültürsüzlüğün boyutlarını da ölçmeye çalışacağım, insanın dışlanıyormuş duygusuna neden kapıldığını anlamaya çalışırken.

Engelli oluşum nedeniyle bana çok da yabancı olmayan bir duygudur dışlanma duygusu. Bu duygunun kendi gözümde büyüttüğüm bir kuruntudan ibaret olduğunu anladığımdaysa dünyaya bambaşka bir gözle bakmaya başladım. Evet, kendini ötekileştirilmiş hissedenlerin de yalnızca kuruntu yaptıklarını söyleyebiliriz bana göre. Siyaset ve sosyal yaşamdaki tarihsel gelişmeye baktığımızda da benim tezime yakın bir sonuç çıkarabiliriz ortaya.

Geçmişten günümüze gelene dek mağdur olduklarını söyleyip, kendilerini “öteki kesim” olarak adlandıranların en güçlü savunma mekanizması: üniversiteye gitme yaşı gelmiş kız öğrencilerin türbanıyla eğitim görememesiydi. Bu hakkın dışında tüm dini görevlerini eksiksiz yerine getirebiliyordu dileyenler. Evet, kişinin örtünme isteği de bir hak olduğundan kısıtlanmaması gereken anlamsız bir kuraldı bu. Ancak örtündüğü gerekçesiyle hiç kimse yol ortasında durdurulup; "niye saçını kapatıyorsun lan," denilerek kafasından tutulup yere düşürülmüyor, tekmelenmiyor, saçından çekilip sürüklenmiyor, öldürülmüyordu. Hiçbir belediye görevlisi, bankta oturan örtülü kadının yanına gidip, "hanımefendi giysileriniz bu parkta oturmanız için uygun değil," demiyordu. Ya da kimse kimseyi; "ay bu Ayşe türbanlı, onu aramıza almayalım" gibisinden bir tavırla çevresinden uzaklaştırmaya çalışmıyordu. Kamusal alan dışında normal yaşantısını sürdürüyordu herkes. Anadolu’nun birçok kentinde çözümlenen bu kural sorunu, siyasiler kendilerine oy deposu olarak görüp de dallandırıp budaklandırmasalardı eminim ki işin boyutları “dindar kızlar toplumdan dışlanıyor” düşüncesine kadar dayanmadan ülke genelinde çözülecekti.
Geçmişteki mağduriyet hikâyelerinin artık işe yaramayacağını fark eden siyasiler, şimdilerde komplo senaryoları yazarak; yaşama bakış açıları kendilerininkine yakın olan insanları çevresinden ayırmama çabası içerisinde. Onların görüşlerine göre; baskıcı olan şu anki sistemin, muhafazakâr iktidarların kendilerinin önünde set oluşturduğunu ileri sürüp, sanki muhalif düşüncedekiler statükonun korunmasını istiyormuş da, bunun için kendilerini yıkma planları yapıyormuş gibi göstermeye çalışıyorlar. Bu durum da siyaseti son derece çirkinleştiriyor bana göre. Ne zaman zor durumda kalsalar, bu pilavı ısıtıp tekrar önümüze sürüyorlar her nedense!
Geçmişe baktığımızda, tek başına o parti ya da şu parti “öteki” grubu oynadı demek yanlış olur.

Pek çok kere iktidarı ele geçiren liberal ya da muhafazakâr partiler bu yanlışa düşüp ülkeyi çıkmaza doğru sürüklediler. Dini duyguları kuvvetli olan toplumumuz da bu kandırmacaların arkasından koşup içine kapalı bir toplum haline geldi. Yani aslında, kendilerini ötekileştiren yine kendileri oldu. Şimdilerdeyse, iktidar partisinin; aldığı oy oranıyla kendisini “en” ilan etmesinin ardından, anlamsız bir intikam duygusuna kapılarak yıllardır suçlu olarak gördüklerini linç etme çabası içindeler. Bunu da “ele geçirdikleri” adalet(!) sayesinde gerçekleştiriyorlar.

Kimsenin diğerinden üstün konumda olmadığını, iktidara sahip olanın kesin üstünlük kurma yarışı içine giremeyeceğini söylememize gerek yok sanırım. Böyle bir durumun olduğu ülkelerde ne adaletten, ne de demokrasiden söz edebiliriz. İşte, benim “öteki kesimi” anlamaya çalıştığım nokta da burada başlıyor. Mademki mağdur olduğunu ileri sürüyorsun, mademki acılar yaşadığını iddia ediyorsun, peki aynı mağduriyeti ve acıları niye senin gibi düşünmeyenlere yaşatıyorsun? Senin onları anlaman gerekmez mi? Yok, “anlamıyorum” diyorsan, o zaman senin mağduriyetinden söz edebilir miyiz? Hele ki çoğunluktaysan…

NOT: Bu yazımı telefonumla yazmaya başlarken, İzmir Büyükşehir Belediyesine ikinci baskın düzenlendi. Suçlular varsa ya da yanlış yapıldıysa tabii ki suçlular cezasını çekecekler. Ancak dokuz yıldır sütten çıkmış ak kaşık gibi olan ve korunan AKP’li belediyelere, özellikle de yolsuzluğa karıştığı dedikodularında adı sıkça geçen Büyükşehir belediyelerine niye hiçbir müfettiş gönderilmiyor, niye baskın düzenlenmiyor? İnsanın aklına bu sorular takıldıkça da CHP’li olduğu bilinen İzmir Büyükşehir Belediyesine yapılanların bir linç girişimi olduğunu düşünüyor insan. Umarım böyle değildir…