Fatih Karaca, RTÜK başkanlığına hızlı başladı. RTÜK ve yayıncılık deneyimi ile eğitimi, başkanlığa çok uygun. Yeni RTÜK yasası ile ilgili çıkışları ise tamamıyla sorumlu ve bağımsız bir kişilik gösteriyor. Ancak bu yeni yasa ve elektromanyetik yayıncılık ile ilgili bazı konularda O’nun da aydınlatılması gerekiyor.
Prof. Dr. Ali Atıf Bir dostum, Hürriyet’te bermutad maddi bazı yanlışları yapıp, bilimsel görüşmüş gibi sunmaya devam ediyor. Fatih Karaca’nın bir yorumu üzerine, RTÜK ve rating üzerine söylediklerini de bu kapsamda mütâala ediyorum.
(Konuya girmeden önce, aydınlatıcı olması nedeniyle, bir durumu tespit edeyim: Reklamcılar Derneği öncülüğünde kurulan TİAK’ın, şu anda Anadolu Üniversitesi ve Ali Atıf Bir tarafından yapılan ESTABLISHMENT SURVEY’i ve AGB’nin denetlenmesi işi, İzmir Tolga, Reklamcılar Derneği başkanı iken ilk bana teklif edilmişti. O zamanki TİAK sorumlusu Pınar Kılıç ile görüştüm ve iş için, herzaman yaptığım gibi, çok yüksek bir para istedim. Bunun üzerine, çok çok daha düşük (neredeyse onda biri’m kadar bir) para teklif eden Prof. Ali Atıf Bir ve ekibi, bu işi aldı. Nasıl yaptığını bilmiyorum, izlemedim. Ama ampirik araştırma konusunda Prof. Bir de benim kadar iyidir. Ancak, AGB ölçümleri hakkında derin kuşkularım var. Bunu da değişik yazılarımda kamuya ve derslerimde öğrencilerime anlatıyorum. Bu konuda, AGB, kayıtlarını bana açarsa, ampirik olarak da düşüncelerimin doğruluğunu kanıtlayabilirim. Bir ara, bundan bir yıl kadar önce, AGB Genel Müdürü Arzu Eder’le telefonla konuştum. Bu konuda bana yardımcı olacağını söyledi ama ben vakit bulamadım.)
Şimdi gelelim, Ali Atıf Bir’in RTÜK ve rating üzerine yaptığı maddi yanlışa. Hürriyet’teki sayfasında (9 Haziran 2002) Prof. Bir, şöyle diyor: “Bir kere yeni kanun ölçme ve izleme müessesini [Fatih Karaca’nın iddia etttiği gibi] RTÜK’e vermedi. Sadece televizyonda tekelleşme ratinge bağlandığı için bir şekilde yönetmelik çıkar ve ölçümlemede hangi ölçütleri kullanacaksın bunu belirle dendi. Bu, ölçümleri ‘sen yap’ anlamına gelmiyor.”
Ali Atıf Bir’in bu yorumu madi bir yanlışı içeriyor. 4676 yasanın 13. Maddesinin f fıkrasının dışında, yasada, Bir’in iddia attiği hiç bir şey yok. Madde fıkrası aynen şöyle: “Ulusal izlenme oranları, Üst Kurul tarafından her takvim yılı için tespit edilir ve o yılı izleyen Ocak ayı içinde açıklanır.” Bu cümle açıkça, izlenme oranlarının (rating ve share) RTÜK tarafından “tespit” edilmesini emrediyor ve rating ölçümünün ilgili daire taraından yapılmasını tanımlıyor. Aksi olsaydı, şöyle olurdu: “Ulusal izlenme oranları, Üst Kurul tarafından tespit ettirilir.”
Dolayısıyla, yeni Başkan Fatih Karaca’nın ratin müessesinin RTÜK tarafından oluşturulacağı yorumu, yasanın bu fıkrasına göre doğrudur. Üstelik, bu fıkra dahil, yasanın hiçbir yerinde izlenme oranları ile ilgili yönetmelik çıkartılır da denmiyor. Bir de tabii bu yeni yasa eski yasayı tümden ortadan kaldırmıyor; sadece bazı hükümlerini değiştiriyor. Buna da dikkate etmek gerekli. Ayrıca, RTÜK’ün konu ile ilgili tek bir dairesi var o da, Araştırma ve Ölçme Dairesi. Bir de tabii, belki konu ile karştırılacak olan İzleme Dairesi var. Bu iki izlemeyi anlaşılan Ali Atıf Bir, kasdi değilse bile yanlışlıkla karıştırmış durumda. İzleme Dairesi’nin görevi, yayınları yasaya göre denetlemek için izlemek. Yoksa, ölçüm yapmak için izlemek değil. Bu da gösteriyor ki, zımnen de olsa, RTÜK yasa(ları)sı, izleyici ölçümlerini ayrı bir daireye bırakarak, zaten, ölçme işinde RTÜK vardır, diyor. Eski yasa, isterse vardır diyordu; yeni yasa artık zorunlu olarak vardır diyor.
Fatih Karaca’nın ben iyi bir Başkan olacağını düşünüyorum. Bence, yeni yasanın yürütülmesi bugün (12.06.2002 günü) Anayasa Mahkemesi’nde durdurulmazsa (ki çok düşük bir olasılık) Fatih Karaca, yeni kurulda da yer almalı ve başkan olmalıdır.
Geçekten Karaca’nın dediği gibi, radyo ve televizyon yayıncılığı eskisi gibi olmayacak. Tabii bu yeni durumun, ulusal kültüre ve memleketin sosyal yapısına zararlı mı, yararlı mı olacağı, RTÜK’ün üyelerinin bağımsız ve özgür karar vermeleriyle ortaya çıkacak.
Rating konusunun özeti şu: Fatih Karaca haklı; Ali Atıf Bir haksız. Artık, Türkiye’de, yeni yasa bu haliyle varoldukça, TİAK-AGB’nin yapacağı ratingler fuzuli hale gelmiş durumda.
Prof. Dr. Veysel Batmaz
Bu yazıya ilk yorum yapan siz olun.