Sanata verilen değer işte bu kadar..

Ankara Resim Heykel Müzesi’ndeki sayım heyetinde bulunan Gazi Üniversitesi Resim Bölümü Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Osman Altıntaş, müzedeki kayıp tablo sayısının 500’ü geçmesinden korktuklarını, en az 500 tablonun da bakımsızlıktan zarar gördüğünü söyledi. Altıntaş, “Zarar 100 milyon TL’yi bulur” dedi.

Ankara Resim ve Heykel Müzesi’nde resimlerin kaybolduğu şüphesiyle Kültür Bakanlığı tarafından geçen yıl bir araştırma başlatıldı. Üniversitelerden görevlendirilen 6 uzman yaptıkları çalışmalarda özellikle Hoca Ali Rıza’ya ait resimlerin kaybolduğunu tespit etti. Dün ise medyada Hoca Ali Rıza’ya ait 13 resimin çalındığı haberleri çıktı. Müzede sayım heyeti içinde bulunan Gazi Üniversitesi Resim Bölümü Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Osman Altıntaş, sayımın devam ettiğini ve çalıntı tablo sayının çok daha fazla olmasından endişe ettiklerini söyledi:

“Kültür Bakanı İstemihan Talay döneminde bakanlık müfettişleri 350 resmin kayıp olduğunu saptadı. Biz de çalışmalarımızda bazı resimlerin olmadığını bazılarının ise sahteleriyle yer değiştirdiğini tespit ettik. Şu anda kayıp eser sayının 500’ü geçmesinden endişe ediyoruz. Çünkü her geçen gün yeni tablolar tespit ediyoruz. ”

Doç. Dr. Altıntaş, kayıp eserlerin olduğu gibi koruma koşulları yüzünden zarar gören eserlerin de olduğunu söylüyor:

“Yaklaşık 500 eserin çok kötü şartlarda korunduğunu tespit ettik. Bu eserler kalorifer, tuvalet borularının geçtiği rutubetli ortamlarda, üst üste yığılarak saklanmış. Doğal olarak da zaman içinde çok zarar görmüşler hatta bazıları geri dönmeyecek halde.”

Altıntaş ortaya çıkan tabloyu şöyle özetliyor: “Kaybolan ve zarar gören eserler arasında çok önemli ressamların tablolaları var. Bugün Hoca Ali Rıza’nın toblaları müzayelerde milyon dolardan gidiyor. Ayrıca İbrahim Çallı resimleri de var. Zarar görenleri de düşünürsek zararın 100 milyon TL’yi bulması içten bile değil.” Müzedeki kayıp tablolarla ilgili olarak Altıntaş çok ilginç bir iddiada bulunuyor:

“Dönemin Ankara Resim ve Heykel Müze Müdürü Mehmet Özel’in de aralarında bulunduğu sorumlular hakkında dava açıldı. Mahkeme bu resimlerin değerlerinin sanıklardan tahsil edilmesine karar verdi. Ben de bu karardan sonra değer tespit komisyonunda görev aldım. Kayıp tablolar arasında Fikret Onat, İbrahim Çallı ve Hoca Ali Rıza’nın eserleri vardı. Bugünün parasıyla yaklaşık 6-7 milyon TL’lik değer tespitinde bulunduk. Ama araya bürokrasi girdi ve bu kişilerden bu para tahsil edilemedi.”

SAHTE ÇALLI SERGİDE

Çalışmaların devam ettiğini belirten Altıntaş, kayıp Hoca Ali Rıza’ya ait tablolar için de şu ifadeyi kullandı:

“Şu ana kadar 18 eserin çalındığını tespit ettik. 25’i bulmasından endişe ediyoruz çünkü şüphendiğimiz tablolar var. Hatta 3 tanesini bir kenara ayırdık ve tekrar inceleyeceğiz. Çünkü bu tabloların iyi bir kopya olduğunu düşünüyoruz. Ayrıca bir tane de İbrahim Çallı resmi var. Bu resim sahte ve şu an müzede sergileniyor.”

6 kişilik bir ekiple çalıştıklarını belirten Altıntaş, müzenin durumunun içler acısını olduğunu söylüyor:

“Ben bir sanatçıyım, eğer eserim bu müzede olsa ve kaybolmuş olsaydı inanın üzülmez aksine sevinirdim. Çünkü buradaki tablo o kadar vahim ki en azından sanat bilen ve değer veren bir kişi benim eserimi saklıyor derdim.”

MÜZEDE 4000’DEN FAZLA TABLO BULUNUYOR

Cumhurİyet dönemi Türk mimarisinin bu görkemli yapısı nihayet Kültür Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü’nün girişimi ve Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk’ün ilgisiyle 25 Ekim 1975 tarih ve 7/1172 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla Resim ve Heykel Müzesi yapılmak üzere Kültür Bakanlığı’na tahsis edildi. Ankara Devlet Resim ve Heykel Müzesi 6. Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk tarafından 2 Nisan 1980 tarihinde törenle hizmete açıldı. Başbakanlığın bir genelgesi gereğince kamu kuruluşlarındaki bazı tablolar toplandı, bakım ve onarımları yapılarak müzenin en büyük koleksiyonunu oluşturdu. Bağış yoluyla da müzeye önemli sayıda yapıt sağlandı. Ressam Şeref Akdik’in eşi Sara Akdik’in 40 yapıtlık Şeref Akdik koleksiyonu, Çeik Gülersoy’un 7 yapıtlık hat koleksiyonu, Emel Korutürk’ün İbrahim Çallı portreleri, Bülent-İbrahim Cimcoz’un İbrahim Çallı portresi, Güzel Sanatlar Genel Müdürü Mehmet Özel’in Ayvazovski, Hikmet Onat, Bedri Rahmi Eyüboğlu, Eşref Üren ve Arif Kaptan’ın birer yapıtından oluşan bağışları örnek olarak gösterilebilir. Müzedeki yapıtların yarısı sergilerden satın alınan yapıtlardan oluşmakta. Müze demirbaşında kayıtlı 399 sanatçının 4000 yapıtı bulunmaktadır.

Vatan / Öge Demirkan