Usta sanatçıdan şok sözler

HABER3 ÖZEL - 90’lı yıllarda müzik dünyasında fırtınalar estiren usta sanatçı Coşkun Sabah, Ebru Eğinlioğlu’na konuştu. Fazıl Say’ın bir süre önce büyük tartışma yaratan sözlerine destek veren Sabah, “arabeski de popu da sanattan saymıyorum” dedi. Sabah’ın bu sözleri müzik dünyasında yankı yaratacağa benziyor.

90’lı yıllarda fırtınalar estirdiniz bir albümünüz 2 milyon satmıştı?
2,5 milyon sattı 1 yılda.

Şimdi bu rakamları görmek imkansız değil mi?
Evet o bir rekordu zaten bütün zamanların rekorudur o.

İbrahim Tatlıses’ i falan geçmişti herhalde?
Tabii tabii....

Peki sonra bir geri çekilme oldu sizde evlendikten sonra pek fazla medya da görmedik sizi neden?
1991 yılında özel kanalların açılmasıyla show dünyası çok daha öne geçti. Sanatın tüm dünyada bir show tarafı bir de sanat kısmı var. Yalnız Türkiye için değil tüm dünyada böyledir. Ancak yurt dışında bu işler iki taraf dengede gider. Türkiye’ de ise yüzde doksan dokuz show dünyası ağırlıklı gidiyor. Onlar da raiting kaygısı gütmeyen kanallar da ya da yerel basında sanat ağırlıklı işler ve röportajlar yapılıyor. Onun dışında hep show dünyasına yönelik işler yapılıyor sanat adına.

Siz bir küskünlük mi hissettiniz de bu show dünyası içinde yer almak istemediniz?
Evet 91 den sonra gözlemledim tamamıyla hatun kişiler üzerine yoğunlaşmış. Erkek sanatçıların ayakta durması çok güçleşti. Ahmet Özhan da bir dönem albüm yapmadı, yapamadı. Faruk Tınaz keza öyle ama Ebru Gündeş, Sibel Can’ lar medyada yer aldılar. Sistem erkek sanatçıları öğüttü. Ben de bunlardan biriyim. Ama biz yaptığımız güzel işlerle, konserlerle ayakta kaldık. ‘Anılar’, ‘Aşığım Sana’ ve ‘Haberin Var mı’ 89 ve 91 yılları arasında yaptığım albümler, konserler, olağanüstü işler yaptık o zamanlar. 86-87 de Hatıram Olsun var. İlk başlangıç Aşk Kitabı 81 de kullandım ben onu. Şimdi Hayko ve Nilüfer yaptı.

Demet Akalın’ ı başarılı buluyor musunuz?
Halkın beğenisine saygı göstermek lazım tabii. Onları buralara getiren halk. Buraya geliş yollarını tartışabilir irdeleyebiliriz.Bu yollarda abartılı promosyon var mesela.

O ne demek?
Yani diyelim ki bir arkadışın klibi 12 kez günde dönüp diğeri 2 kez dönüyorsa, otomatikman çok klbi dönen diğerine karşı galip geliyor bu abartılı promosyon mesela. Bu irdelenebilir. Eğer bir sanatçı bu yollara başvurmadan yalnızca yaptığı iş iyi olduğu için tutuyorsa ona başarı denilir.

Peki sizin sanat  tanımınız nasıl? Çünkü sadece albüm çok sattı diye her ne kadar başarı bile olsa her albümü satan insana başarılı diyemeyiz. Abartılı promosyon diyorsunuz mesela...
Bir müziğin, eserin sanat değeri hükmettiği yıllara bağlıdır. Ben kendimden de örnek verebilirim. Selami Şahin’ den de. Bir şarkı yapılıyor ve yıllarca söyleniyor, dillerde, anılarda uzun yıllar kalıyor. Bir şarkı yapılıyor şimdilerde tutmuyor, bir kaç ay sonra hatırlayan bile yok onun sanat değeri olmuyor.

Bir de bu günlerde artık pek çok bestenin bilgisayar ortamında yapıldığı ve detone seslerin de teknik imkanlarla düzeltildiği konuşuluyor.
Tabii ama mesela 20 tane keman gelecekse o 20 kemanın sesini kullanan bilgisayarda program var o enstrümanları stüdyoya sokmadan bir programla o sesleri çıkarabiliyorsunuz. Detoneyi de yok edebiliyor. Photo shop programı gibi.

Peki sesin detone olması bir sanatçının iyi olduğunu ya da kötü olduğunu gösterir mi?
Aslında normal şartlarda bir sanatçı kolay kolay detone olmaz. Şartlar kötü olursa mesela, orkestra baskın olur, sanatçı kendi sesini duymazsa o şekilde detone olabilir. Ferhat Göçer mesela batıda olduğu gibi kulaklıkla sahneye çıkar, kendi sesini duymak için. Duyamazsa detone olabilir. Tarkan da öyle kesinlikle kulaksız çıkmaz sahneye.

Siz kullanıyor musunuz?
Yok ben küçük müzik hollerde çıktığım için küçük bir orkestram var, eski stüdyocuyum detone olmuyorum. Ama halk konseri, stadyum konseri gibi büyük alanlarda farklı olur tabii kulaklık  lazım oralarda.

Geçenlerde Fazıl Say çıktı ve arabesk müzik değildir dedi. Ne düşünüyorsunuz bu sözler hakkında?
Fazıl Say’ ın dediğini ben daha da genişletiyorum; ‘Pop müziği de, Arabesk’ i de Sanattan Saymıyorum’ Her iki tarz da sanat değildir.

Ama bizim en popüler sanatçılarımız ya arabesk söyler ya türkü.
Doğru ama yalnış. Müzik felsefeler içerir. Müziği nasıl algıladığına bağlı. Şimdi gençlere bakın müzikten ne anlıyor. Hafta sonları bir yerlere gidip tıksırıncaya kadar tepinip, bağırıp geliyorlar başka bir şey yok. Gidin bir Avrupa’ lıya veya İstanbul efendisine sorun müzikten ne anlıyorsun diye. Onlara bambaşka bir şey ifade eder. Ruhumu dinlendiren, beni başka dünyalara götüren diye anlatır. Onların müzikten sanattan anlayışı da budur. Ben buna sanat diyorum müziğin sanat yönü budur.

Siz kendi eserlerinizde yüzde yüz bu inandığınız felsefeyi ve sanatı kullanabildiniz mi?
Yüzde 70 ya da 80 öyle.

Hiç beğenmediğiniz, şu da iyi olmadı dediğiniz şarkılarınız var mı?
Yok olsa çıkartmazdım zaten. Beni keşfeden, beni takip eden kitle de benim müziğimde bu bahsettiğim duyguyu yakalayan insanlar zaten. Ben onun için Türkiye’ de kimseyi dinlemiyorum bana o sanatsal enerjiyi yayacak kimse yok Türkiye’ de....

Ne tür müzikler dinliyorsunuz günlük yaşamınızda?
Batı müzikleri dinliyorum. Türkiye sanatta ve müzikte dünyanın en gerisidir derim. Afrika bile bizden öndedir. 90 lı yıllarda söyledim hem de hala aynı şeyler devam. Mesela Yunan müziği dinlerim, Arap müziği dinlerim severim. Mesela Türkiye’ de 3- 4 müzik adamı vardır bence Atilla Özdemiroğlu, Garo Mafyan, Timur Selçuk, Onno gitti. Bunların referans verdiği müzikler doğru müziklerdir. Belki Aykut Gürel ve Taşkın Sabah deriz.

Star yarışmaları için ne dersiniz?
İçi boş raiting amaçlı yarışmalar. Bir tane star çıktı mı oradan? Yok. Şuanda gerçek sanatçıların albümleri satmıyor, tutulmuyor. Lokaller de yer alabilir sanatçı sahneyi gittiği yeri doldurabilir, halk konserlerinde çok tutulur ben de yaşıyorum şimdi bunları mesela Çarşamba akşamları Kalamata Meyhane’ de çıkıyorum yer bulunmuyor tıklım, tıklı sevenlerim geliyor sağolsunlar ben de şimdi bu güzellikleri yaşıyorum.

Peki evlilik sanatçıyı nasıl etkiliyor?
Reklam şansınız kalmıyor. Bu gün bir mekana sevgilinizle gittiğiniz de haber oluyorsunuz. Evli olunca malzeme çıkmıyor. Çıkmasın bizim de malzememiz sanatımız.

Üretkenliğinizi nasıl etkiliyor evlilik?
Etkilemez üretkenliği ama yalnızlık lazım tabii sessizlik falan bazen yalnızken de yalnız kalamıyorsunuz üretim süreci farklı bir şey. Mesela Burhan Bayar bir beste yapmıştı Mavi Mavi şarkıyı önceden hazırlamış ama diyor ki; işte bir baktım karşıdan Hülya Avşar geliyor gözlerine baktım şarkıyı yazdım. İlham geldiği falan yok önceden yazmış zaten ama öyle diyor. Yani bu yaratım süreci farklı bir durum. İlgi çeksin diye böyle yapmış. Ben hiç öyle bir şey yapmadım yani kimseden etkilenerek yapmadım. Toparlarsam Ebru hanım ben mağlubiyeti kabul etmiyorum.

Okyanus’ a bir tanıtım toplantısı yaptım adımı geçirmediler tanıtımda

Ritz Carlton Otel’ de bir tanıtım yaptım. Mustafa Sarıgül geldi, Hasan Şaş, Gülben Ergen harika bir tanıtım oldu, spor yazarları, Adnan Şenses, Selami Şahin falan yıkılıyor ortam bir de ne göreyim ertesi gün Sabah gazetesinde bizim kokteyl de Gülben Ergen geçenlerde katıldığı bir davette tek taş yüzüğü ile tüm dikkatleri üzerine çekti. Haber bu düşünebiliyor musunuz? Bir davet dediği benim albüm tanıtımım benim adım ya da albümümün adı geçmiyor, Gülben Ergen’ in yüzüğünü habere taşıyor.

Muhabirin aptallığı olmasın neden böyle bir şey yapmışlar?
1 hafta kendime gelemedim niye yaptılar bunu diye. Muhabirin aptallığı olamaz bu kadar basit olamaz başında müdürü yok mu.

Siz böyle çirkin  tekliler aldınız mı reklam i lişkisi gibi?
Aldım. Dediler ki yengeden izin alalım bir manken kızla yazalım reklam olsun. Çünkü onlarda müdürlerinden ödül mü para mı bir şeyler alıyorlar böyle haberler yapınca.

Evli iken mi aldınız bu teklifi?
Tabii canım çok kızdım hemen uzaklaştım.

Çok hayranınız var onlarla iletişiminizi nasıl sağlıyorsunuz?
Sevgi, saygı içinde  benim farkımı sanata bakışımı bilen insanlardır onlar.

Coşkun bey çok teşekkür ediyorum sizi dinlemek isteyen hayranlarınıza buradan seslenelim Kalamata Meyhane’ de programlarınız devam ediyor Mayıs sonuna kadar Çarşamba akşamları, gelip sizinle hasret gidersinler. Sizin gibi sanat aşığı insanları da küstürmesinler....