Türkiye'nin eğitim istatistikleri açıklandı: Genç kadınlar üniversite mezuniyetinde erkekleri geçti

Türkiye'nin eğitim profiline ışık tutan 2025 yılı Ulusal Eğitim İstatistikleri kamuoyu ile paylaşıldı.

Elde edilen son verilere göre Türkiye, son 17 yılda yükseköğretim (üniversite) mezuniyet oranlarında büyük bir sıçrama yaşadı.

25-34 yaş grubundaki nüfusun üniversite mezuniyet oranı 2008 yılında yalnızca %13,5 iken, 2025 yılı itibarıyla bu oran %45,6'ya yükseldi.

Rapordaki en çarpıcı detay ise kadınların eğitimdeki önlenemez yükselişi oldu. Genç yaş gruplarında yükseköğretim mezunlarının dağılım piramidi tamamen kadınların lehine değişirken; 25-34 yaş arası kadınlarda üniversite mezuniyet oranı %50,3'e ulaşarak %41,0'da kalan erkekleri açık ara geride bıraktı.

Türkiye, OECD Ortalamasına Yaklaştı

Haber3com'un incelediği karşılaştırmalı küresel verilere göre, Türkiye'nin eğitimdeki bu atılımı uluslararası arenaya da yansıdı. OECD ülkelerine ait en güncel (2024) 25-34 yaş arası yükseköğretim mezuniyet oranı ortalaması %48,7 iken, Türkiye %44,9 ile bu ortalamaya oldukça yaklaştı. Bu alanda zirveyi %70,6 ile Güney Kore çekerken, tabanda %29,1 ile Meksika yer aldı.

Ortalama Eğitim Süresinde Ankara Zirvede, Doğu'da Büyük Artış

Türkiye genelinde 25 yaş ve üzeri nüfusun ortalama eğitim süresi 2025 yılında 9,6 yıla ulaştı. İller bazında bakıldığında başkent Ankara 10,9 yıllık ortalama eğitim süresiyle ilk sırada yer alırken, onu sırasıyla İstanbul, Eskişehir, Kocaeli ve Yalova takip etti. Listenin son sırasında ise 7,6 yıl ile Ağrı bulundu. Ancak son 10 yıllık değişim incelendiğinde eğitimde en hızlı gelişen iller doğu ve güneydoğudan çıktı. Ortalama eğitim süresini en çok artıran il %48,5'lik devasa bir oranla Şırnak olurken, onu Hakkari, Muş, Şanlıurfa ve Van izledi.

Annenin Eğitimi Çocuğun Üniversite Başarısını Belirliyor

Araştırmanın "bilgi kazanımı" açısından en değerli bulgularından biri de ailenin eğitim durumunun çocuklar üzerindeki etkisi oldu. İstatistikler, eğitimli ebeveynlerin çocuklarının üniversite başarısının çok daha yüksek olduğunu bilimsel olarak kanıtladı. 25 yaş ve üzeri nüfusta, annesi yükseköğretim mezunu olan bireylerin tam %84,2'si, babası yükseköğretim mezunu olanların ise %80,4'ü yükseköğretimi tamamlamayı başardı. Ülke genelinde 6 yaş ve üzeri okuma yazma bilenlerin oranı ise %97,9'a ulaşarak Cumhuriyet tarihinin zirvesine yerleşti.

TÜİK Ulusal Eğitim İstatistikleri, 2025

Yükseköğretim mezun oranı 25-34 yaş grubundaki nüfusta %45,6 oldu

25-34 yaş grubu nüfusta yükseköğretim mezun oranı 2008 yılında %13,5 iken, 2025 yılında bu oran %45,6 oldu. 2008-2025 yılları arasında 25-34 yaş grubundaki nüfusta yer alan kadınlarda yükseköğretim mezun oranı %12,5’ten %50,3’e, erkeklerde ise %14,6’dan %41,0’a yükseldi.

25-34 yaş grubu nüfusta yükseköğretim mezun oranı, 2008-2025

Yükseköğretim mezun oranının artarak OECD ortalamasına yaklaştığı görüldü

OECD ülkelerine ait en güncel veri yılı olan 2024 yılına göre, 25-34 yaş arası nüfusta yükseköğretim mezunlarının oranı incelendiğinde OECD ortalaması %48,7 iken, Türkiye ortalaması %44,9 oldu. OECD ülkeleri arasında yükseköğretim mezunu oranının en yüksek olduğu ülke %70,6 ile Güney Kore, en düşük olduğu ülke %29,1 ile Meksika oldu.

OECD ülkeleri 25-34 yaş arası nüfusta yükseköğretim mezunu oranlarının karşılaştırması (%), 2024

Yükseköğretim mezunlarının oranı 25 yaş ve üzeri nüfusta %26,1 oldu

25 yaş ve üzerindeki ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora mezunlarının söz konusu yaş içindeki oranı 2008 yılında %9,8 iken, 2025 yılında bu oran %26,1 oldu. İlgili yaş grubu için ortaöğretim ve üzeri eğitim seviyelerinden mezun olanların oranı 2008 yılında %26,5 iken, 2025 yılında bu oran %50,5 olarak gerçekleşti.

25 yaş ve üzeri nüfusun bitirilen eğitim seviyesine göre oranı, 2008, 2025

Yükseköğretim mezunları genç yaş gruplarında yoğunlaştı

25 yaş ve üzeri yükseköğretim mezunlarının genç yaş gruplarında yoğunlaştığı, ileri yaşlara doğru oranların daha düşük düzeylerde gerçekleştiği görülmektedir. Yükseköğretim mezunlarının yaş gruplarına göre dağılım piramidi, 2008 yılında erkekler lehine iken, 2025 yılına gelindiğinde genç yaş gruplarında kadınlar lehine bir görünüm kazanmıştır.

Cinsiyet ve yaş grubuna göre yükseköğretim mezunlarının dağılımı, 2008-2025

Ortalama eğitim süresi 2025 yılında 9,6 yıl oldu

25 yaş ve üzeri nüfusun ortalama eğitim süresi 2025 yılında 9,6 yıl oldu. 2025 yılında kadınların ortalama eğitim süresi 8,9 yıl iken, erkeklerin ortalama eğitim süresi 10,3 yıl oldu.

Cinsiyete göre ortalama eğitim süresi, 2011-2025

Ortalama eğitim süresinin en yüksek olduğu il Ankara oldu

25 yaş ve üzeri nüfusun ortalama eğitim süresinin 2025 yılında en yüksek olduğu il 10,9 yıl ile Ankara olurken, bu ili sırasıyla İstanbul, Eskişehir, Kocaeli ve Yalova takip etti. Ortalama eğitim süresinin en düşük olduğu il ise 7,6 yıl ile Ağrı olurken, bu ili sırasıyla Şanlıurfa, Muş, Kastamonu ve Van izledi.

Cinsiyete göre ortalama eğitim süresinin en yüksek ve en düşük olduğu beş il, 2025

Ortalama eğitim süresinin en yüksek artış gösterdiği il %48,5 ile Şırnak oldu

25 yaş ve üzeri nüfusun aldığı ortalama eğitim süresinin 2016 ile 2025 yılları arasındaki son on yıllık değişime göre en yüksek artış gösterdiği ilk beş il %48,5 ile Şırnak, %40,4 ile Hakkari, %35,7 ile Muş, %35,5 ile Şanlıurfa ve % 33,1 ile Van oldu. En düşük artış gösteren ilk beş il ise %13,2 ile Ankara, %14,5 ile Eskişehir, %14,6 ile Tekirdağ, %14,8 ile İzmir ve %15,1 ile İstanbul olarak hesaplandı.

İllere göre ortalama eğitim süresi değişimi, 2016, 2025

Okuma yazma bilen oranı %97,9 oldu

2008 yılında 6 yaş ve üzeri nüfusta okuma yazma bilenlerin oranı %91,8 iken, 2025 yılında bu oran %97,9 olarak hesaplandı. 2008-2025 yılları arasında kadınlarda okuma yazma bilen oranı %86,9’dan %96,4’e, erkeklerde ise bu oran %96,7’den %99,3’e yükseldi.

Cinsiyete göre okuma yazma bilenlerin oranı, 2008-2025

Annesi yükseköğretim mezunu olan fertlerin % 84,2’si yükseköğretimi tamamladı

25 yaş ve üzeri nüfusta, annesi yükseköğretim mezunu olan fertlerin %84,2’sinin yükseköğretim, %13,1’inin ortaöğretim ve %2,7’sinin ortaöğretim altı eğitim düzeyini tamamladığı tespit edildi. İlgili nüfusta, babası yükseköğretim mezunu olan fertlerin %80,4’ünün yükseköğretim, %16,2’sinin ortaöğretim ve %3,5’inin ortaöğretim altı eğitim düzeyini tamamladığı belirlendi.

Söz konusu nüfusta, annesi ortaöğretim mezunu olan fertlerin %64,3’ünün, babası ortaöğretim mezunu olan fertlerin %56,0’ının yükseköğretim mezunu olduğu belirlendi. Annesi ortaöğretim altı eğitim düzeyini tamamlayan fertlerin %29,4’ünün, babası ortaöğretim altı eğitim düzeyini tamamlayan fertlerin %28,2’sinin yükseköğretim mezunu olduğu görüldü.

Ebeveynin tamamladığı eğitim düzeyine göre ferdin eğitim düzeyi dağılımı (%), 2025

Haber3.com Haber Merkezi