Bir meslek daha yok olmak üzere: Günlük 2 bin liraya çalışacak eleman bulamıyor
Gaziantep Bakırcılar Çarşısı'nda 30 yıldır el emeğiyle elek üreten 54 yaşındaki Mustafa Yılmaz, kaybolmaya yüz tutan mesleğini yaşatmaya çalışıyor. Fabrikasyon üretime direnen usta, günlük 2 bin TL yevmiye teklif etmesine rağmen çırak bulamadığından yakınıyor.
Gaziantep'in tarihi dokusunu yansıtan Bakırcılar Çarşısı'nda, teknolojiye direnen son zanaatkarlardan biri olan 54 yaşındaki Mustafa Yılmaz, unutulmaya yüz tutan elekçilik mesleğini yaşatmak için zorlu bir mücadele veriyor. Tam 30 yıldır geleneksel yöntemlerle un, buğday ve fıstık eleği üreten Yılmaz, fabrikalardaki modern eleme sistemlerinin sektörü daraltmasının yanı sıra, mesleği devredecek genç nesilleri bulamamaktan dertli.
"Gelen Gençler İki Üç Gün Sonra İşi Bırakıyor"
Günümüzde el emeğiyle elek yapan sadece 4-5 ustanın kaldığına dikkat çeken Mustafa Yılmaz, sektördeki en büyük krizin "çırak yetişmemesi" olduğunu vurguluyor. Mesleği gelecek nesillere aktarmakta büyük zorluk yaşadıklarını belirten Yılmaz, "En büyük sıkıntımız çalışacak eleman bulamamak. Günlük 1.500 ile 2.000 lira arasında değişen yevmiyeler teklif etmemize rağmen çırak bulamıyoruz. Gelen gençler de mesleğin zorluğuna katlanamayıp iki-üç gün sonra işi bırakıyor. Bu işi daha ne kadar sürdürebiliriz bilemiyorum" ifadelerini kullandı.
Gürgen Ağacından El Emeği Üretim
Elek yapımının büyük bir ustalık ve sabır gerektiren bir süreç olduğunu belirten Yılmaz, üretim detaylarını şu sözlerle paylaştı: Sağlamlığı ve dayanıklılığı nedeniyle genellikle gürgen ağacı tercih ediliyor. Söğüt veya kavak gibi ağaçlar zamanla deforme olduğu için kullanılmıyor. Kütük halinde gelen ağaçlar, şekil alabilmesi için önce özel havuzlarda suya yatırılarak yumuşatılıyor. Ardından kalıplar yardımıyla kasnak haline getiriliyor. Süt eleği, un eleği, gez eleği ve kalbur gibi tamamen el emeği olan ürünler titizlikle hazırlanıyor.
Pazar Daraldı, Fiyatlar 200-400 TL Arasında
Eskiden Gaziantep'ten Doğu illerine, Arap ülkelerine ve Suriye'ye yoğun bir şekilde elek ihracatı yapıldığını belirten deneyimli usta, günümüzde bu pazarların büyük ölçüde kapandığını ifade etti. Çarşıda un elekleri 200-250 lira, daha büyük ebatlı kalburlar ise 350-400 lira arasında alıcı buluyor.
"Bugün 200-250 liraya sattığımız bir eleği üretecek elemanı günlük 2 bin liraya bile bulamıyoruz" diyen Yılmaz, gençlerin bu geleneksel zanaata ilgi duymasının, kültürel mirasın devamlılığı için hayati önem taşıdığını vurguladı.