Türkiye'ye özgü koronavirüs varyantı var mı ?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye'ye özgü koronavirüs varyantının olup olmadığı sorusuna yanıt arıyor. Araştırmalar tüm hızıyla sürerken ilk sonuçların açıklanması bekleniyor.

Koronavirüs (Kovid-19) salgınının üzerinden 1,5 yıldan fazla bir sürenin geçtiği bugünlerde tüm dünyada, farklı dönemlerde koronavirüsün değişik varyantları baskın hale geldi. Son olarak, ilk kez Hindistan'da ortaya çıkan ve artık ABD'den İngiltere'ye, hatta Türkiye'ye dek pekçok ülkede baskın hale gelen Delta varyantı nedeniyle pek çok bilim otoritesi hem aşılama programları hem de PCR test kitlerinde dahi bazı değişikliklere gidilmesini önerdi.

Tüm bu süreçte vaka sayılarının zaman zaman yüksek seyrettiği Türkiye'de, ülkemize özgü bir varyant gelişti mi; bunun incelemesine dair Türkiye'nin en büyük genom araştırmalarından biri, geçtiğimiz Aralık ayından bu yana Sağlık Bilimleri Üniversitesi'ndeki (SBÜ) bilim insanları tarafından yürütülüyor.

İLK SONUÇLAR BİRKAÇ AY SONRA

Birkaç ay sonra ilk sonuçların alınacağı tahmin edilen araştırmada, koronavirüse dair sadece Türkiye'ye özgü bir varyant analizi değil, hastalığın şiddetinin kişinin genetik özelliklerine göre değişip değişmediği de araştırılıyor. SBÜ Deneysel Tıp Uygulama ve Araştırma Merkezi'ndeki laboratuvarlarda 20 kişilik ekiple yürütülen çalışma için, üniversiteye afiliye pek çok eğitim ve araştırma hastanesinden hekimlerle de iş birliği yapılıyor.

EZBERLERİ DEĞİŞTİRECEK

Çalışmanın detaylarını ilk kez anlatan SBÜ Hamidiye Tıp Fakültesi Biyoistatistik ve Tıbbi Bilişim Anabilim Dalı Başkanı ve Biyoistatistik ve Biyoinformatik Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Dr. Faruk Berat Akçeşme çalışmadan elde edilecek sonuçların, Kovid-19 hastalığının teşhisinden tedavisine pek çok ezberi değiştirebileceğine işaret etti.

TÜRKİYE'YE ÖZGÜ VARYANT VAR MI?

Dr. Akçeşme, "Dünyanın her yerinde yapıldığı gibi ülkemizde de genom çalışmaları yapılıyor. Biz de bu genom çalışmalarından en büyüklerinden birini yapıyoruz" diyerek sözlerine şöyle devam etti:

"Genom çalışmalarında varyant tespitleri çok stratejik öneme sahip. Dünyanın her yerinde Kovid-19 için biyolojik veri bankaları var. Buralara dünyanın her yerinden yüklenen genom dataları var. Biz de ülkemizin farklı coğrafyalarından topladığımız numunelerden o numunelere ait genomları izole ederek bu genomlar üzerinde varyasyon analizleri yapıyoruz. Hedefimiz dünyadaki farklı varyasyonların ülkemizde görülüp görülmediğini tespit etmek, ayrıca Türkiye'de, dünyada şimdiye kadar hiç görülmemiş özgün bir varyasyon var mı, bunun cevabını bulmak. Bunda da aslında nihai amaç, numuneleri temin ettiğimiz hekimlerimize bir geri bildirimde bulunarak, hastaların hangi virüsle enfekte olduklarını ve hastalığa ait prognozun (gidişatın) varyantlarla ne şekilde ilişkisi olduğuna dair bir veri oluşturmak."

ÜLKENİN HER YERİNDEN BİNDEN FAZLA ÖRNEK İNCELENECEK

Sağlık Bilimleri Üniversitesi olarak Türkiye'nin farklı bölgelerinde onlarca afiliye olmuş eğitim ve araştırma hastaneleri ile çalışma avantajları olduğuna da dikkat çeken Dr. Akçeşme, şu bilgileri verdi:

"Bu eğitim araştırma hastanelerindeki bazı hekim arkadaşlarla ortak çalışma yürütüyoruz. Şimdiye dek Erzurum, Trabzon, Adana Konya, İzmir ve Sakarya'dan numuneler aldık. Şu anda numune sayımız 500'ü geçti. Bunların tamamının varyasyon analizleri yapılıyor. Hedefimiz 1000 örneğe ulaşmak, hatta bunu da geçmek."

'HASTALIĞIN NASIL SEYREDECEĞİ BİR GENETİK TESTLE BELİRLENEBİLİR'

Projenin ikinci ayağının çok daha önemli olduğuna dikkat çeken Dr. Akçeşme, bunu da şu şekilde açıkladı:

"Acaba hastalığın şiddetini belirleyen bir genetik belirleyici var mı? Türkiye gibi genetik heterojenitesi (çeşitliliği) çok yüksek olan ülkelerde bu soru daha anlam kazanıyor aslında. Zira Kovid-19 hastalığının şiddetini etkileyen böyle bir genetik belirleyiciler varsa, bunu tespit etmemiz çok stratejik önem ifade ediyor. Aşılara yanıtımız, hastalığın şiddetinin nasıl olacağı, hastanın tedaviye vereceği yanıt, bunları bizim bazı genetik faktörlerimiz etkileyebiliyor.

5 FARKLI HASTA KATEGORİSİNE AİT NUMUNELER ALINDI

İşte biz bu minvalde Türkiye'nin yine farklı coğrafyalarından 5 farklı hasta kategorisine ait numune temin ettik. Bunlar, yoğun bakımda yatan hastalar, yoğun bakımda kaybedilen hastalar, hastane ihtiyacı olmuş ama yoğun bakıma girmemiş hastalar ya da Kovid'e hiç yakalanmamış, birinci derece akrabalarında da hiç Kovid görülmemiş kişilerin numunelerini farklı kategorilerde topladık. Bunların da genom analizlerini yaparak, biyoinformatik analizlerle acaba onların genomlarında bu hastalığın şiddetini farklılaştıran bir genetik belirleyici var mı, onu inceliyoruz. Hastanın Kovid'i hangi şiddette, ne şekilde geçireceği bir hekim tarafından genetik bir testle anlaşılabilirse, daha hasta hastaneye intikal eder etmez onun kişiselleştirilmiş bir tedavi yöntemi ile tedavi edilmesi sağlanabilir. Zaten bilim dünyasının aslında bu alanda yeni yaklaşımı bu. Dolayısıyla genom analizleri çok kıymetli hale geldi."

Sonraki Haber