İran, Trump'ın anlaşma planını reddedip şartlarını açıkladı

İran, ABD’nin İran’a yönelik saldırılarını sona erdirmeye yönelik teklifini reddetti. İran basınına konuşan İranlı üst düzey bir yetkili, İran’ın ABD Başkanı Donald Trump’ın savaşın ne zaman sona ereceğini belirlemesine izin vermeyeceğini söyleyerek, "İran, savaşı ne zaman sonlandıracağına kendisi karar verecek ve bu ancak kendi şartları yerine getirildiğinde gerçekleşecektir" ifadelerini kullandı. Yetkili, İran’ın talepleri karşılanana kadar savunmasını sürdüreceğini ve "düşmana ağır darbeler indirmeye devam edeceğini" ifade etti.

"ABD’nin teklifleri aşırı"

ABD’nin çeşitli diplomatik kanallar üzerinden müzakere arayışını sürdürdüğünü kaydeden yetkili, Washington’un sunduğu önerilerin "aşırı" olduğunu ve sahadaki gerçeklerle örtüşmediğini söyledi. Yetkili, 2025 yılında ABD ile gerçekleştirilen önceki müzakere süreçlerinin de "aldatıcı" olduğunu belirterek, ABD’nin bu süreçlerde gerçek bir diyalog niyeti taşımadığını ve sonrasında İran’a yönelik askeri saldırılar gerçekleştirdiğini belirtti. Bir bölge ülkesi aracılığıyla iletilen son teklifin de gerilimi artırmaya yönelik bir girişim olarak değerlendirildiğini belirten yetkili, teklifin bu nedenle reddedildiğini kaydetti.

İran'ın masaya koyduğu 5 şart

 İran’ın savaşı sona erdirmeyi kabul etmesi için beş şart öne sürdüğünü belirten yetkili, şu ifadeleri kullandı:

"İran, şu 5 şart gerçekleşmeden silah bırakmayacak:

1. Düşman saldırıları ve suikast operasyonları tamamen duracak.
   
   
2. Savaşın tekrar yaşanmayacağına dair somut ve uluslararası garantiler oluşturulacak.
   
   
3. Savaş tazminatları ve verilen zararların ödemesi garanti altına alınacak.
   
   
4. Savaş sadece İran için değil, bölgedeki tüm direniş grupları dahil her cephede sona erecek.
   
   
5. İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenliği yasal bir hak olarak tanınacak ve taahhütlerin teminatı kabul edilecek."
   
   

   Yetkili, ayrıca söz konusu şartların ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılar başlatmasından kısa süre önce İsviçre’nin Cenevre kentinde gerçekleştirilen ikinci tur müzakerelerde Tahran tarafından dile getirilen taleplere ek olarak belirlendiğini kaydetti.

   "Şartlar kabul edilmeden müzakere yok"

   İran’ın arabuluculuk yapan ülkelere ateşkesin yalnızca bu şartların tamamının kabul edilmesine bağlı olduğunu ilettiğini aktaran yetkili, "Bu şartlar kabul edilmeden herhangi bir müzakere yapılmayacaktır. Bu savaşın sonu, Trump’ın öngördüğü şekilde değil, İran’ın karar verdiği şekilde olacaktır" ifadelerini kullandı.

Trump'ın 15 maddelik planı

ABD ve İsrail medyası, ABD'nin İran'a savaşı sona erdirmek için 15 maddelik bir plan gönderdiğini bildirdi. Haberlerde, planın büyük ölçüde Trump yönetiminin Tahran'dan talep ettiği şartlara dayandığı bilgisi paylaşıldı. Haberlere göre, ABD'nin İran savaşını sona erdirmek için öne sürdüğü şartlar arasında, Tahran yönetiminin üç ana nükleer tesisini sökmesi, her türlü zenginleştirme faaliyetine son vermesi, balistik füze çalışmalarını askıya alması, vekil güçlere verdiği desteği sonlandırması ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden trafiğe açması yer alıyor. Buna karşılık olarak ise İran'ın nükleer programıyla bağlantılı olarak uygulanan yaptırımların kaldırılması ve İran'ın denetimi altında tutulacak sivil nükleer programa destek sağlanması planlanıyor.

Detaylar hakkında bilgi sahibi olan kaynaklar, ABD Başkanı Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile damadı Jared Kushner'in bir aylık ateşkes ilan edilmesini ve bu süre zarfında 15 maddelik bir anlaşmanın müzakere edilmesini içeren bir mekanizma oluşturduğunu aktardı.

Planda nükleer kapasite ve yaptırımlara ilişkin maddeler yer aldı

ABD ve İsrail basını, Trump'ın İran savaşını sona erdirmek için İran'a gönderdiği plandaki 15 şartın 14'ünü yayınladı. Haberlere göre; planda, "İran mevcut nükleer kapasitelerini sökecek. İran asla nükleer silah edinmeye çalışmayacağını taahhüt edecek. İran topraklarında uranyum zenginleştirme faaliyeti gerçekleştirilmeyecek. İran'ın yaklaşık 450 kilogram civarında yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyum stokunu anlaşılacak bir takvim çerçevesinde Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'na (UAEA) devredecek. Natanz, İsfahan ve Fordow Nükleer Tesisleri, ortadan kaldırılacak. UAEA'ya İran'da tam erişim ve denetim yetkisi verilecek ve şeffaflık sağlanacak. İran, bölgede vekil güç inşa ve kullanımına yönelik yaklaşımından vazgeçecek. İran, bölgedeki vekillerini fonlama, yönlendirme ve silahlandırma faaliyetlerinden vazgeçecek. Hürmüz Boğazı, bir deniz koridoru olarak açık ve işlevsel kalacak. İran'ın füze programı, hem menzil hem de nicelik açısından sonraki aşamalarda belirlenecek belirli eşiklerle sınırlandırılacak. Füzelerin gelecekte her türlü kullanımı, kendini savunma ile sınırlandırılacak. İran, uluslararası toplum tarafından uygulanan tüm yaptırımların tamamen kaldırılmasından istifade edecek. ABD, Buşehr nükleer santralinde elektrik üretimi de dahil olmak üzere İran'ın sivil nükleer programını geliştirmesine yardımcı olacak. İran'ın yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde yaptırımların otomatik olarak devreye girmesine imkan sağlayan "snapback" mekanizması kaldırılacak" maddeleri yer aldı.