Ünlü profesör tarih vererek açıkladı: Türkiye'de bu şehirler sular altında kalacak!

İTÜ İklim Bilimi ve Meteoroloji Müh. Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu, küresel iklim krizi nedeniyle Türkiye'yi bekleyen tehlikeyi açıkladı. 2100 yılına kadar deniz seviyesinin 1 metre yükselebileceğini belirten Kadıoğlu; Türkiye'nin bir Maldivler gibi tamamen yok olmayacağını ancak stratejik kıyı kentlerinin ve tarım ovalarının ağır darbe alacağını vurguladı.

TGRT Haber'e konuşan Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu, “Ama Maldivler veya Venedik’teki gibi topyekûn “ülke/şehir yok oluyor” senaryosunda değil; risk daha çok kıyı şeritlerimizde, deltalarımızda ve alçak ovalarımızda yoğunlaşacak. Bu etki yavaş, sinsi ve geri dönüşü zor bir şekilde; tuzlanma, kıyı erozyonu, taşkınlar ve kıyı yerleşimlerinin daralması olarak karşımıza çıkacak.” ifadelerini kullandı.

MALDİVLER, VENEDİK VE TÜRKİYE FARKI

Türkiye’nin suların yükselmesine rağmen neden Maldiler ve Venedik ile aynı etkiyi almayacağı konusunda açıklama yapan Kadıoğlu, “Maldivler’in büyük kısmı denizden yalnızca 1–1,5 metre yüksekliğinde ve yapılan projeksiyonlara göre yüzyıl sonuna kadar ülke yüzölçümünün büyük bölümünün yaşanamaz hale gelmesi bekleniyor.

Venedik, zaten suyla iç içe kurulmuş, oturan zemine sahip, sık sık gelgit ve fırtına kabarmalarından etkilenen, deniz seviyesine çok yakın bir kent; 2100–2150 arasında kalıcı su baskınları ciddi bir senaryo olarak tartışılıyor.

Türkiye ise Maldivler gibi “ada devlet” değil ve genel arazisi daha yüksek; fakat uzun kıyı şeridi, yoğun kıyı yerleşimi ve deltaları nedeniyle bölgesel ölçekte ciddi risk altında.

Özetle: Maldivler “varlık-yokluk”, Venedik “kent ölçeğinde büyük hasar”, Türkiye ise “kıyı şeritlerinde ağır ama ülke geneli için kısmi” risk senaryosuyla karşı karşıya.” ifadelerini kullandı.

TÜRKİYE DENİZ YÜKSELMESİNDEN NASIL VE NE ZAMAN ETKİLENİR?

Kadıoğlu, Türkiye’nin denizlerin yükselmesi durumunda nasıl ve ne zaman etkileneceğine dair bilimsel çalışmalar ve uluslararası-ulusal modelleri paylaştı. Buna göre Türkiye kıyıları için kabaca; son 20 yılda Akdeniz kıyılarımızda yaklaşık 6 cm civarında deniz seviyesi artışı ölçüldü.

2050 civarında: 30–50 cm mertebesinde bir yükselme senaryosu yaygın olarak kullanılıyor.

2100 civarında: 1 metreye yaklaşan (senaryoya göre biraz altında ya da üstünde) yükselme ihtimali masada.

Bu verilerin ne anlama geldiğini açıklayan uzman isim,

“0,5 m (yaklaşık 2050–2070 bandı için güçlü bir risk):

Deltalarda (Çarşamba, Bafra, Çukurova), kıyı ovalarında ve alçak kıyı yerleşimlerinde sık ve kalıcı su baskınları, kıyı çizgisinin karaya doğru çekilmesi beklenir.

1 m ve üzeri (2100 ve sonrası kötü senaryolar):

Bazı delta alanlarının büyük kısmının kaybı, yerleşimlerin ve tarım alanlarının önemli bölümünün su altında kalması, tuzlu suyun yeraltı suyuna daha derin nüfuz etmesi söz konusudur.” İfadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu Türkiye’nin karşı karşıya olduğu asıl riskleri de sıraladı.

Tuzlu su girişimi: Kıyıdaki tarım ovalarında toprak ve yeraltı sularının tuzlanması, verimsiz hale gelmesi.

Kıyı erozyonu: Plajların daralması, kıyı çizgisinin içeri çekilmesi, kıyı koruma yapılarının yetersiz kalması.

Taşkın ve fırtına kabarması: Her zamanki bir fırtına bile daha yüksek “baz seviyeden” başlayacağı için, taşkınlar daha içeriye girecek, daha büyük hasar verecek.

TÜRKİYE'DE EN RİSKLİ BÖLGELER VE İLLER

Türkiye’deki en riskli bölge ve iller hakkında bilgi veren Kadıoğlu, “Deniz seviyesi yükselmesi için risk haritasını; alçak kotlu alanlar, deltalar, kıyı ovaları, yoğun yerleşim ve kritik altyapıyı birlikte düşünerek okumak gerekir.” dedi ve tablo literatürde ve güncel raporlarda öne çıkan bölgeleri paylaştı. Buna göre,

NEDEN RİSKLİ?

Marmara: İstanbul (özellikle kıyı ilçeleri, Haliç çevresi, tarihi sahil bandı), Tekirdağ, Yalova, Kocaeli kıyıları Alçak kıyı şeritleri, yoğun nüfus, limanlar, tarihi yapılar, sanayi altyapısı.

Ege: İzmir Körfezi, Kordon hattı, Menemen ovası, Gediz Deltası; ayrıca Aydın ve Muğla kıyılarında alçak Delta ve kıyı ovaları, turizm, tarım ve sulak alan ekosistemleri üzerinde baskı.

Akdeniz: Antalya ve Muğla kıyılarında alçak kıyı şeritleri, Çukurova (Adana-Mersin) deltası, İskenderun Körfezi. Türkiye’nin en büyük deltalarından biri, yoğun tarım, liman ve sanayi tesisleri, turizm bölgeleri.

Karadeniz: Samsun (Çarşamba ve Bafra deltaları), Sinop’un bazı kıyı kesimleri, Sakarya Deltası’na yakın alanlar Deltalar, alçak tarım alanları, taşkın ve fırtına kabarmasına açık kıyı morfolojisi.

Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu, “Örneğin; bir rapora göre, yalnız İstanbul’da 6 milyondan fazla kişinin yaşadığı yaklaşık 120 km²’lik alan deniz seviyesi yükselmesinden doğrudan etkilenebilecek durumda. Bilimsel değerlendirmeler, 0,5–1 m’lik yükselme senaryolarında İstanbul, İzmir, Çukurova Deltası, Antalya kıyıları ve Marmara Bölgesi’nin alçak sahil şeritlerini “en büyük risk” grubuna koyuyor.” dedi.

TGRT Haber